TEKST

Neonacisti, narkotici i obavještajne službe: razgovor s Vukom Bačanovićem

 

Nedavno je na beogradskom Filozofskom fakultetu predstavljena knjiga ”Istorija Republike Srpske“ autora profesora Čedomira Antića i Nenada Kecmanovića, no tu tribinu prekinuo je sukob anarhista i neonacista. Na tribini je prisustvovao i Vuk Bačanović, novinar i povjesničar koji je ove godine dobio otkaz s Federalne televizije u Sarajevu zbog izražavanja stavova na svom Facebook profilu te kritiziranja rastućeg nacionalizma i nespremnosti na dijalog i suživot. Trenutno živi i radi u Beogradu. Za MAZ je prokomentirao događaje na tribini ali i okolnosti unutar kojih se odvio te kako se rastući nacionalistički sentiment mladeži sive perspektive iskorištava od tribina i krim-miljea do političkih i vjerskih institucija.

 

Da li u Beogradu cvate neonacizam? Mediji su prenijeli vijesti o nacističkom napadu na promociji knjige “Istorija Republike Srpske”, to jest da su nacisti željeli otjerati ljevičare.

Prisustvovao sam toj tribini i iako nisam pretjerano oduševljen nekim dijelovima Istorije Republike Srpske, mislim da bi dobra diskusija o toj knjizi, kao i samoj temi, značila daleko više od okršaja. Koliko sam ja shvatio, a kako je kasnije saopšteno u medijima, dio studenata sa ljevice, ali i oni koji nisu na ljevici, a koji su čak i nacionalisti su smatrali da je skandalozno što tribini prisustvuju određena lica sa ekstremne desnice, odnosno neonacisti. Ne znam da li se radilo o njima jer sam novi u Beogradu, ali nekoliko mlađih nasilnih momaka je počelo prozivati anarhiste da su negdje sakrili noževe. Došlo je do kratkog nadvikivanja i sve se uskoro završilo tako što su prozvani anarhisti napustili tribinu koja se ipak održala, a sasvim bi sigurno bila zanimljivija da je ljevica postavljala interesantna pitanja o knjizi, odnosno jednom od njenih autora.

 

foto: Vladimir Milivojević aka Boogie
foto: Vladimir Milivojević aka Boogie

Tko su danas ti beogradski neonacisti?

Različita neonacistička udruženja u Srbiji uglavnom su bila kontrolisana, a nerijetko i osnivana od raznih frakcija državne bezbjednosti. Mahom se radilo o unezvjerenoj omladini, koja je odrastala na beogradskom asfaltu 90-tih u vrijeme rata, sankcija i ogromnog siromaštva i kada su pokreti koji nude prihvaćenost u grupu i vrlo jednostavna tobožnja politička rješenja društvenih problema, kao što su obračun sa »nižim« narodima i »rasama«, posebno sa Jevrejima, muslimanima i drugim vječnim krivcima za nacionalnu propast.

untitled-1Interesantno, nacizam, kao ni fašizam nikada nije bio ozbiljan politički pokret u Srbiji, pa su tako Zbor Dimitrija Ljotića, kao i kvislinške formacije Milana Nedića bile izuzetak nastao pod njemačkom okupacionom upravom, a ne izbor naroda, odnosno nekakav masovni pokret. Pa ipak, devedesetih je urbani skinheds pokret kao zapadni uvoz združen sa tendencijom istorijskog revizionizma, prema kojem malobrojni srpski fašisti i koalboratori nisu bili najgnusniji izdajnici, kao što bi ih tretirala svaka ponosna nacija, već tobožnji dobročinitelji, vizionari i spasitelji srpskog naroda. Upravo tada različite neonacističke grupe, poput »Krva i čast«, »Nacionalni stroj« i ostali postaju vrlo vidljivi, a zbog svoje agresivnosti u nastupu, prisutni u mnogim medijima, čime se sticao utisak da imaju daleko veći broj pristalica. Međutim, interesantno, čim je Srbija, pod Vučićem krenula stazama evropskih integracija, to je prisustvo neonacista u javnosti počelo jenjavati i danas je gotovo neznatno, mada ne i zanemarivo. Tako su ove godine uletili i napali ljevičarsku kafanu »Oktobar« i maltretirali okupljene aktiviste. Njihovo aktiviranje na pomenutoj tribini također svjedoči da takve snage postoje, ali da u interesu države i obavještajnih agencija više nije u interesu da ih, barem u tolikoj mjeri, drži na uzici i koristi za prljave poslove. Neonacisti su 1.oktobra tebali održati svoju protestnu šetnju, ali se ona nije održala, iako je ona trebala značiti povratak Gorana Davidovića zvanog Fuhrer u javni prostor. Čini se da je država poduzela sve da se to ne dogodi. Vjerujem da će isto tako završiti i Davidovićeva najava osnivanja stranke i ulaska u parlament.

 

Da li postoji veza nacizma s crkvenim krugovima?

Da sa nekima, ali to nisu istaknuti krugovi, već jako marginalni. Nije tajna da bi dio crkvenih starješina vrlo rado rehabilitovao Milana Nedića ili neku drugu nacističku glavešinu vodeći se njegovim zaslugama u borbi protiv tobožnjih zala komunizma. Zapravo ovakve ideje su više vezane za odmetnute »prave« pravoslavce, odnosno zilote iz »Srpske istinski pravoslavne crkve«, koja je nedavno organizovala služenje parastosa Milanu Nediću i pokušala postaviti spomen ploču na njegovu kuću. Pa ipak, to je događaj koji je prošao prilično neprimjećeno a antifašističke organizacije su demonstrirale na licu mjesta.

 

Koliko su neonacisti povezani s navijačkom scenom?

Već sam spomenuo koordinaciju neonacističkih grupa od strane frakcija državne bebjednosti.

foto: Vladimir Milivojević aka Boogie
foto: Vladimir Milivojević aka Boogie

Naravno da je ta koordinacija bila neodvojiva od koordinacije navijačkih grupa u koje se infiltriraju ekstremni nacionalisti i neonacisti. Međutim i ova infiltracija je uveliko oslabljena kada je 2014. godine ubijen Vladimir Lukić zvani Vlada Zlo, koji je bio šef Odreda 18, nacističke grupe Uniforce navijača fudbalskog kluba Rad. Ubijen je radi osvete, odnosno radi ubistva Vlade Živkovića, pripadnika frakcije navijača Partizana “Zabranjeni”. Radi se, zapravo, o obračunu zbog dominacije na tržištu narkotika, čemu je neonacizam i uvlačenje besprizornih klinaca pod aureolu nacionalne časti, vrlo unosan posao. Beograd je ogroman grad od preko 2 miliona stanovnika. To vam je kao tržište kompletne Slovenije, pa sada procijenite u čemu je zapravo stvar.

 

Vama se u posljednje vrijeme zamjeraju desničarski stavovi, odnosno nacionalizam.

Jedini moj nacionalizam je zalaganje za ravnopravnost srpskog naroda u Bosni i Hercegovini iz koje potičem, a to je ona vrsta nacionalizma za koju su se zalagali i organizatori ZAVNOBiH-a. Nacionalizam je vrlo rastegljiv pojam i on ne mora imati nikakve veze sa ekstremnim nacionalnim šovinizmom, a kamoli nacizmom. Smatram da jedna od glavnih komponenti srpskog nacionalizma, onakvog kakav ja smatram da treba biti, moraju biti tekovine antifašističke borbe, a ne istorijski revizionizam i glorifikacija nacista i njihovih kolaboratora. Jedan od najfrapantnijih i najužasnijih primjera takve prakse imamo u Banja Luci u kojoj postoji ulica Uroša Drenovića, četničkog vojvode sa Manjače, koji je ne samo učestvovao u njemačko-ustaškom genocidu nad srpskim narodom Kozare, već je nakon izvršenog uništenja onih koji su “radili za komuniste”, pregovarao priključenju svojih jedinica domobranskim postrojbama. E sada kada u istoriji svoga naroda baštinite jedan od najvećih antifašističkih pokreta u Evropi u Drugom svjetskom ratu, a onda nastojite sa njim izjednačiti kolaboratore i krvnike vlastitog naroda, onda se mora redefinisati jeste li vi nacionalist, odnosno neko ko svome narodu želi dobro ili potpuni idiot koji mu želi samouništenje. Upravo je to put čiji su neonacisti, nažalost, samo najekstremniji dio.

 

Kako bi ste usporedili rast desnice u Srbiji sa generalnim rastom ekstremne desnice u regionu?

Rekao bih da je Srbija za razliku od drugih nacija bivše Jugoslavije prilično “stara” država i da je u njoj desnica naprosto nešto što nikoga u političkom životu pretjerano ne začuđuje, baš kao što ne bi bilo začuđujuće ni u Italiji, Francuskoj ili nekoj drugoj zemlji sa jakom tradicijom parlamentarnog života. Međutim, ono što u Srbiji imamo trenutno je politička monolitnost kakva nije postojala od vremena SFRJ. Sve, u gotovo svakoj pori društva je jedna stranka, proizašla doduše iz ekstremne desnice, ali sada strogo protiv bilo kakvog ekstremizma i za EU, vlada najoslonjenija na Njemačku, čak i kada su u pitanju sirijske izbjeglice koje su u Srbiji imale najbolji primjer u regionu.

foto: Vladimir Milivojević aka Boogie
foto: Vladimir Milivojević aka Boogie

Međutim, u svemu tome postoji bojazan da će ono što narod posmatra kao despotizam, u kombinaciji sa lošom ekonomskom situacijom na kraju dovesti do uspona daleko radikalnije opcije ili ponovne radikalizacije Srpske napredne stranke. Međutim, vjerujem da to, u skorije vrijeme, nije izvjesno, pogovo radi toga što je radikalnija desnica manje-više nesposobna koliko i ljevica, dok bi eventualno cijepanje SNS-a opet dovelo do vraćanja političke šarolikosti, a ne dominacije neke desnije opcije u Srbiji. Ono što je u začetku je čak i neki oblik srpskog Mosta, ali i na nešto slično ćemo se načekati. Pa ipak, ono što je opasno jeste to da radikalnija desnica u Srbiji jaše na već uhodanim revizionističkim mejnstrimovima, pogotovo onim koji se tiču potpune demonizacije komunizma i antifašističke borbe. Dominacija takvog sentimenta bi dovela do mađarskog scenarija, ali ona u Srbiji nije počela danas, već u vrijeme, “prvog demokratskog” premijera Zorana Đinđića koji je otvorio prostor svim istorijskim revizionizmima, daleko više nego Slobodan Milošević. Mislim da Srbija i Hrvatska što se tiče odnosa prema desnom radikalizmu i istorijskom revizionizmu imaju poprilično sličnu situaciju: bujanje takvog sentimenta na sve strane i vladu koja jednostavno pliva u svemu tome pokušavajući pronaći kompromis među nepomirljivim stavovima.

 

Razgovor vodila Lidija Čulo.

Foto: Vladimir Milivojević aka Boogie, iz zbirke ”Belgrade belongs to me”

Tekst je financiran sredstvima Fonda za poticanje pluralizma i raznovrsnosti elektroničkih medija Agencije za elektroničke medije za 2016. godinu.

Korištenjem stranice maz.hr pristajete na korištenje kolačića. Više informacija.

Da bismo poboljšali Vaše korisničko iskustvo prilikom pregledavanja stranica, te kako bi ona radila ispravno, ova stranica na vaše računalo sprema malu količinu informacija zvanih kolačići (cookies).

Korištenjem stranice maz.hr pristajete na njihovu upotrebu.

Ako odlučite blokirati kolačiće i dalje ćete moći pregledavati stranicu, no neke njezine funkcionalnosti neće Vam biti dostupne.

Što su kolačići?

Kolačići su male tekstualne datoteke sastavljene od niza znakova spremljene na Vaše računalo od strane web stranica koja ste posjetili.

Kolačići omogućavaju stranici da prikaže informacije prilagođene Vašim potrebama. Oni obično spremaju Vaše postavke (session token) i postavke za web stranice. Nakon što ponovo posjetite istu web stranicu Internet preglednik šalje natrag kolačiće koji joj pripadaju.

Kolačići nam također omogućavaju da pratimo posjećenost i promet na našim web stranicama (pomoću Google Analytics i sličnih alata). Sve informacije koje na taj način kolačići prikupljaju se akumuliraju i anonimne su i ne dijele se s bilo kojim drugim subjektima.

Sve ove informacije mogu biti spremljene jedino ako Vi to omogućite – web stranice ne mogu dobiti pristup informacijama koji im Vi niste dali i ne mogu pristupiti drugim datotekama na Vašem računalu.

Close